برد کنترل پکیج شوفاژگازی بخش الکترونیکی واصلی مدار کنترل دستگاه است.این قطعه در حقیقت مغز و مرکز فرماندهی پکیج به شمار می آید.در صورتی که برد به درستی عمل نکند،دستگاه یا اصلا روشن نمیشود،یا در صورت روشن شدن،عملکرد مناسبی نخواهد داشت.

اصلیترین علت خرابی برد، پایان یافتن عمر مفید آن است. هر قطعهای در مدار الکترونیکی دارای طول عمر مشخصی است. برای نمونه، خازن پس از اتمام عمر مفید معمولاً دچار بادکردگی میشود. از سوی دیگر، به دلیل محل نصب پکیج (اغلب در آشپزخانه یا تراس)، گردوغبار و چربی روی برد مینشیند و بهتدریج عملکرد قطعات را مختل کرده و در نهایت باعث خرابی کامل برد میشود.

اگر برق ساختمان دارای نوسان باشد و ولتاژ از محدودهی نرمال بالاتر یا پایینتر برود، برد آسیب خواهد دید. استفاده از یک محافظ استاندارد در ورودی برق پکیج میتواند تا حد زیادی مانع بروز این مشکلات شود. با این حال توصیه میشود به جای تهیهی محافظ مجزا برای هر وسیلهی برقی (تلویزیون، لباسشویی، یخچال و ...)، یک استابلایزر در ورودی برق ساختمان نصب گردد تا نوسانات به طور کامل برطرف شوند.

اگر هنگام تعمیر یا سرویس، نشتی پکیج، آب روی برد بریزد، حتی اگر در همان لحظه برد نسوزد، به مرور زمان روی سطح آن رسوب ایجاد شده و در نهایت موجب خرابی برد خواهد شد.
از دیگر عوامل رایج خرابی برد پکیج میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
برد کنترل، اطلاعات دریافتی از سنسورها را پردازش کرده و فرمان لازم را به قطعات مختلف پکیج ارسال میکند. مهمترین وظایف برد عبارتاند از:

فیوزهای شیشهای از یک محفظهی شیشهای و یک المنت ذوبشونده تشکیل شدهاند. برای استفاده، آنها را روی پایهی مخصوص قرار داده و سپس پایهها را روی برد لحیم میکنند.درون فیوز سیم نازکی قرار دارد که در صورت عبور جریان بیش از حد مجاز یا بروز اتصال کوتاه، ذوب شده و مدار را قطع میکند.اگر فیوز بسوزد، معمولاً به یکی از دو علت زیر است: ۱. نوسان برق شهر (در این حالت با تعویض فیوز مشکل برطرف میشود.) ۲. خرابی قطعات (مانند پمپ، شیر سهراهه، فن، یا شیر گاز). در این حالت ابتدا باید عیبیابی و تعمیر قطعه انجام شود و سپس فیوز تعویض گردد. در غیر این صورت، فیوز مجدداً خواهد سوخت.
نکته: فیوزهای استفادهشده در بیشتر بردهای پکیج ۲A هستند.
نکته: در برد پکیج، فیوز در مسیر فاز ورودی و به صورت سری قرار میگیرد.

برای تست فیوز، مولتیمتر را در حالت آزمون بوق قرار داده و دو سر آن را به پایههای فیوز متصل میکنیم. در صورت سالم بودن، بوق خواهد زد.
یادآوری: فیوز از مدار در برابر افزایش جریان (آمپر) محافظت میکند. قطعهای دیگر به نام وریستور (VDR) نیز وجود دارد که برعکس فیوز، مدار را در برابر افزایش ولتاژ محافظت مینماید.

وریستور در مدار به صورت موازی با برق ورودی و بعد از فیوز قرار میگیرد. اگر ولتاژ ورودی در محدودهی ولتاژ نامی وریستور (روی بدنهی آن درج میشود) باشد، مقاومت آن بسیار زیاد است (تقریباً بینهایت) و جریانی از آن عبور نمیکند.اگر ولتاژ ورودی از مقدار نامی فراتر رود، مقاومت وریستور از بینهایت به صفر میرسد. در نتیجه، به دلیل موازی بودن، جریان زیادی از آن عبور کرده و این امر موجب سوختن فیوز و قطع جریان مدار میشود. به این ترتیب مصرفکنندههای مدار در برابر افزایش ولتاژ محافظت میشوند.
نکته: برای تست وریستور باید آن را از روی برد جدا کرده؛ این تست در مدار بسته امکانپذیر نیست.

یکی از قطعات مهم موجود در برد پکیج، رلهها هستند که به کمک آنها قطعات ۲۲۰ ولت راهاندازی میشوند. رله قطعهای است که با اعمال ولتاژ مشخص به سیمپیچ داخلی خود (بوبین)، خاصیت مغناطیسی پیدا کرده و موجب وصل یا قطع شدن تیغهها میشود. به همین دلیل، رله را کلید مغناطیسی مینامند.
برد پکیج از قطعات الکترونیکی متعددی تشکیل شده است که هر یک وظیفه مشخصی در عملکرد دستگاه دارند. در این مقاله، مهمترین قطعاتی که بیشترین نقش را در عملکرد، عیبیابی و تعمیر برد پکیج دارند بهصورت کامل معرفی و بررسی شدند. آشنایی با سایر قطعات نیازمند دانش تخصصی الکترونیک، تجربه عملی و استفاده از تجهیزات اندازهگیری مناسب است؛ ازاینرو، توضیح آنها از محدوده این مطلب خارج بوده و در آموزشهای تخصصیتر به آنها پرداخته خواهد شد.
منطق عملکرد دستگاه در مدارهای گرمایش و آب گرم بهداشتی بر اساس دمای تنظیمی به شکل زیر است:
| حالت عملکرد | دمای تنظیمی | روشن شدن مشعل | خاموش شدن مشعل |
|---|---|---|---|
| آب گرم بهداشتی | ۵۰°C | حدود ۵۲°C | حدود ۵۵°C |
| گرمایش | ۷۰°C | حدود ۶۵°C | حدود ۷۵°C |
در بهترین شرایط، NTCها و شیر گاز باید بهگونهای عمل کنند که شعله در حالت آب گرم مصرفی بهصورت مدوله کنترل شود تا دستگاه خاموش نگردد. البته همچنان احتمال خاموشی وجود دارد.
همچنین، در این حالت زمان دمگیری (Delay Timer) نیز وجود دارد که در اغلب دستگاهها بهصورت پیشفرض حدود ۲ دقیقه تنظیم شده است. این زمان قابل کاهش یا حتی حذف نیز میباشد.اختلاف دمای روشن و خاموش شدن مشعل با نام هیسترزیس (Hysteresis) شناخته میشود و از روشن و خاموش شدن مداوم مشعل جلوگیری میکند.
پاسخ: وریستور قطعهای حفاظتی است که بهصورت موازی با برق ورودی و بعد از فیوز قرار میگیرد. در شرایط عادی جریان از آن عبور نمیکند، اما هنگام افزایش غیرعادی ولتاژ، مقاومت آن کاهش یافته و باعث سوختن فیوز میشود تا از آسیب رسیدن به برد و سایر قطعات پکیج جلوگیری شود.
فیوز در برابر افزایش جریان از مدار محافظت میکند، اما وریستور وظیفه محافظت در برابر افزایش ولتاژ را بر عهده دارد. این دو قطعه در کنار یکدیگر از برد پکیج در برابر نوسانات برق محافظت میکنند.
در صورت خرابی رله، ممکن است یکی از قطعات برقی پکیج مانند فن یا پمپ فعال نشود. در برخی مدلها خرابی رله فن باعث میشود دستگاه هنگام روشن شدن هیچ واکنشی نشان ندهد.
جمعبندی
برد کنترل، مهمترین قطعه الکترونیکی پکیج است و وظیفه مدیریت تمامی بخشهای دستگاه را بر عهده دارد. شناخت قطعات برد، دلایل خرابی و نحوه عملکرد آن به عیبیابی سریعتر و جلوگیری از آسیبهای بیشتر کمک میکند.