ترمیستور (NTC) پکیج چیست؟ آموزش کامل عملکرد، تست، علائم خرابی و تعویض

ترمیستورها مقاومت‌هایی متغیر هستند که مقدار اهم آن‌ها به دمای محیطی که درش هستند، وابسته است؛ به عبارتی، مقدار مقاومت آن‌ها با حرارت تغییر می‌کند. این قطعات از مواد نیمه‌هادی مانند اکسید منگنز، نیکل، کبالت، مس، آهن و سیلیکون ساخته می‌شوند. رنج دمای کاری آن‌ها معمولاً بین ۵۰ تا ۱۵۰ درجه سانتی‌گراد است، اما در برخی موارد تا ۳۰۰ درجه نیز می‌رسد.

انواع ترمیستورها از نظرساخت:(NTC و PTC)

NTC (Negative Temperature Coefficient): با افزایش دما، مقاومت کاهش می‌یابد. سنسور دما یا همان NTC، با افزایش دما مقاومتش کاهش می‌یابد و بالعکس. برای اندازه‌گیری دمای آبگرم بهداشتی، از NTC به نام NTCS در خروجی آبگرم مصرفی (از مبدل دو منظوره یا ثانویه) استفاده می‌شود. برای اندازه‌گیری دمای آب مدار گرمایشی، از NTC با نام NTCR در خروجی مبدل اصلی یا دو منظوره استفاده می‌شود.

PTC (Positive Temperature Coefficient): با افزایش دما، مقاومت افزایش می‌یابد. از نظر ایمنی و هزینه ساخت، سنسورهای NTC نسبت به PTC اولویت دارند. به همین دلیل در پکیج‌ها برای کنترل دمای آب، از سنسور NTC استفاده می‌شود.

تقسیم بندی NTCهای پکیج‌ها از نظر نصب

NTC مستغرق

داخل آب قرار می‌گیرد. دقت بالاتری دارد اما به‌دلیل تماس مستقیم با آب، زودتر خراب می‌شود. برای تعویض آن کافی است شیر آب سرد ورودی به دستگاه را ببندیم یکی از شیرهای آب گرم بهداشتی را باز کنیم تا تمام آب گرم بهداشتی دستگاه خالی شود (نه آب داغ گرمایشی) سپس آن را عوض کنیم. اگر کیفیت هر دو مدل برابر باشد، نوع جداری گران‌تر است.

چند نکته مهم راجب NTC در پکیج های مختلف

در محصولات جدید بوتان (از سال ۱۴۰۱)، NTCS از نوع مستغرق و NTCR از نوع جداری است. این موضوع درباره‌ی محصولات تازه‌ی بیشتر شرکت‌ها صادق است.

در صورت خرابی NTCS در اغلب دستگاه‌ها (نه همه دستگاه‌ها)، خطا اعلام می‌شود اما دستگاه به کار خود ادامه می‌دهد؛ یا با NTCR ادامه می‌دهد یا (مانند برخی مدل‌های بوتان) دمای آبگرم بهداشتی را حداکثر ۵۰ درجه در نظر می‌گیرد.

در برخی پکیج‌ها، علاوه بر NTCR و NTCS، سنسورهای NTC دیگری نیز جهت کنترل‌های خاص وجود دارند (مثلاً برای مخزن ذخیره یا کنترل فشار آب در صورت نبودن MPS و…).

نکته مهم

نکته مهم: هیچ‌گاه نباید سنسورهای NTC را اتصال کوتاه کرد؛ زیرا این سنسورها نوعی مقاومت هستند و مقدار مقاومت آن‌ها پیوسته توسط برد اندازه‌گیری می‌شود. در صورت اتصال کوتاه، مقاومت به صفر می‌رسد و پکیج خطای NTC می‌دهد. اگر سنسور NTCR باشد، دستگاه اصلاً روشن نمی‌شود.

مقدار مقاومت یک NTC رایج در دمای ۲۵°C حدود ۱۰KΩ است.

جدول مقاومت سنسور NTC بر اساس دما

جدول مقاومت سنسور NTC بر حسب دما
دمای NTC (°C)	۰	۱۰	۲۰	۳۰	۴۰	۵۰	۶۰	۷۰	۸۰
مقاومت (kΩ)	۲۷	۱۷	۱۲	۸	۵	۴	۳	۲	۱٫۵

توجه: رنج مقاومتی NTCهای موجود در بازار مشابه جدول فوق است، اما ممکن است در برخی موارد متفاوت باشند. برای نمونه، برخی از پکیج‌ها از NTCهایی با مقاومت ۲ یا ۵۰ کیلواهم استفاده می‌کنند.

روش تست NTC

مولتی‌متر را در حالت KΩ قرار دهید. در دمای محیط (حدود ۲۵°C) باید عددی در حدود ۱۰KΩ نمایش دهد. سپس NTC را در آب یخ قرار دهید؛ مقاومت باید افزایش یابد. اگر آن را در آب گرم قرار دهید، مقاومت باید کاهش یابد، و با دماهای جدول بالا مقدار مقاومت‌ها بررسی شود.

نکته: یکی از نشانه‌های خرابی NTC، نوسان دمای آب‌گرم پکیج است.

یادآوری می‌شود که در صورت قطعی سیم یا خرابی NTCR، در اغلب پکیج‌ها، دستگاه به مرحله‌ی فن هم نمی‌رسد. اما در برخی مدل‌ها مانند سری K و M ایران رادیاتور، ممکن است فقط تا مرحله فن پیش برود. البته باز هم به نوع برد دستگاه بستگی دارد.