فلو سوئیچ، فلومتر و فلورگلاتور هر سه در مسیر آب مصرفی پکیج قرار میگیرند و بهطور مستقیم با جریان آب و تأمین آب گرم بهداشتی ارتباط دارند؛ اما عملکرد و شکل ساخت آنها یکسان نیست.فلو سوئیچ تنها باز یا بسته بودن جریان آب را به برد اعلام میکند، فلومتر میزان عبور آب را بهصورت پالس اندازهگیری و گزارش میدهد و فلورگلاتور وظیفه کنترل و محدودکردن دبی آب را بر عهده دارد. شناخت تفاوت این سه قطعه، برای عیبیابی درست مشکلات آب گرم پکیج ضروری است.

فلوسوئیچ قطعهای است که در ابتدای مسیر آب سرد ورودی به پکیج قرار میگیرد و وظیفه آن تشخیص جریان آب مصرفی در پکیج است. وقتی که شیر آب گرم بهداشتی باز شود، جریان آب سرد ورودی به پکیج موجب حرکت شناور تفلونی فلوسوئیچ به سمت بالا شده و آهنربای چسبیده به شناور تفلونی باعث میشود تا کنتاکتهای ریدرله (Reed Relay) فلوسوئیچ به هم بچسبند و جریانی را به برد ارسال میکنند که نشاندهنده باز شدن شیر آب گرم بهداشتی است.
نکته مهم هنگام مونتاژ:
آهنربای شناور تفلونی باید در جهت بالا و به سمت کنتاکتها باشد؛ در غیر این صورت فلوسوئیچ عمل نخواهد کرد.
اجزای فلوسوئیچ:
۱. بدنه که اکثراً کامپوزیتی است.
۲. صافی یا فیلتر پلاستیکی ورودی.
۳. مغزی برنجی.
۴. شناور تفلونی که آهنربایی به آن متصل است.
۵. رله مغناطیسی.
۶. خار نگهدارنده مغزی به بدنه.
۷. اورینگ آب بند کننده مغزی به بدنه.
روش تست فلوسوئیچ با اهم متر (مولتی متر)
ابتدا مولتی متر را در حالت تست بوق (بیزر) قرار میدهیم. سپس پایههای آن را به دو سر رله فلوسوئیچ متصل میکنیم. در حالت باز (open) بوق نخواهد زد. حال اگر یک آهنربا به رله فلوسوئیچ نزدیک کنیم (یا اگر فلوسوئیچ را عکس کنیم)، اگر فلوسوئیچ سالم باشد بایستی بیزر به صدا درآید. نکتهای که گفتنی است که اگر دو سیم فلوسوئیچ که از برد آمدهاند را به یکدیگر متصل کنیم، در حالی که شیر آب گرم بهداشتی بسته است، پکیج روشن خواهد شد. البته چون این کار باعث میشود که دستگاه بدون آب روشن شود، غیر اصولی است و سبب آسیب به پمپ و مبدل دستگاه میشود.

فلورگلاتور یک نوع فلوسوئیچ است که محدود کننده جریان و یک LED نوری به آن اضافه شده است. در فلورگلاتور، سنسور تشخیص جریان از آن تفکیک شده و بر بدنه آن نصب میشود. از طرفی، محدودکننده جریان نیز در داخل آن قرار گرفته است. در واقع میتوان گفت که فلورگلاتور وظیفهاش تشخیص همزمان جریان و محدود کردن دبی آب سرد ورودی به دستگاه است تا گرمای آب بهداشتی در حالت مطلوب به مصرف کننده برسد. باید توجه داشت که فلورگلاتور هم مانند فلوسوئیچ قادر به اندازهگیری دبی نیست.فلوگلاتور متداول شرکت ایران رادیاتور دارای سه سیم است. یک سیم (آبی، مثبت) اطلاعات را با سیم مشترک (قرمز، منفی) به سنسور LED میبرد و رشته دیگر (سفید، مثبت) با سیم com اطلاعات را از سنسور LED به برد میبرد.
توجه: هنگامی که LED روشن میشود، به این معناست که شیر آب مصرفی باز شده است و شوفاژ تلفنی همراه با آن به سمت بالای فلورگلاتور حرکت کرده است. آهنربا در مقابل سنسور قرار گرفته و کلید را فعال میکند.
یادآوری میشود که مدل توربینی در واقع یک مدل فلومتر است.

کلمه “فلو” به معنی جریان و “متر” به معنی اندازهگیری است. بنابراین فلومتر به معنای دستگاهی با جریانسنج میباشد. فلومتر قطعهای است که در ورودی آب سرد شهر به پکیج (همانند فلوسوئیچ) قرار میگیرد و وظیفه آن تشخیص باز و بسته شدن شیر آب گرم و همچنین تغییرات در مقدار دبی آب (یعنی تغییر در جریان آب) است. به عنوان مثال، اگر شیر آب گرم بهداشتی کمی باز شود، شعله کوتاه خواهد بود و اگر شیر به طور کامل باز شود، شعله بلندتر خواهد شد. در پکیجهایی که فلومتر دارند، اگر به طور همزمان دو شیر آبگرم بهداشتی باز شوند و لولهکشی ساختمان به درستی انجام نشده باشد، آب در هر دو شیر کم خواهد شد. در این شرایط با افزایش دبی، فلومتر شعله را متناسب با دبی مصرفی تنظیم میکند. یادآوری میشود که در دستگاههایی که فلوسوئیچ دارند، چون تنظیم نمیشوند، در صورتی که دبی آب زیاد شود، مقدار عبور آب از پکیج را محدود میکند تا دستگاه توانایی گرم کردن آب را داشته باشد.
زمانی که دستگاه روشن است و شیر آب گرم مصرفی بسته است، باید با کمک مولتیمتر ولتاژ بین سیمهای IN و Com را اندازهگیری کنیم که باید ۵ ولت را نشان دهد. سپس شیر آب گرم بهداشتی را باز میکنیم و مجدداً با مولتیمتر ولتاژ بین سیمهای Com و Out را اندازهگیری میکنیم. این بار باید مولتیمتر ولتاژی بین ۲ تا ۳ ولت را نشان دهد.
اگر برای تست فلومتر روی دستگاه مولتیمتر نداشته باشیم، میتوانیم با یک فلومتر کمکی، دستگاه را تست کنیم. کمی متصل کنیم، سپس بدون باز کردن شیر آب گرم، آب مصرفی را باز میکنیم، اگر دستگاه شروع به کار کرد مشخص میشود که فلومتر دستگاه خراب است.
نکته: علائم خرابی فلومتر مشابه فلوسوئیچ است و در صورت خرابی شیر آبگرم بهداشتی هیچ واکنشی از خود نشان نمیدهد. خرابی فلومتر معمولاً به دلیل تشکیل رسوب و عدم چرخش توربین آن است. گاهی پروانه دچار شکستگی شده یا آهنربای روی آن جابجا شده است.
نکته: در برخی پکیجهای فلومتردار، شیر آب سرد شهری و شیلنگ آب گرم بهداشتی خروجی دستگاه را جابجا ببندیم، برخی پکیجهای فلومتردار روشن میشوند اما شعله ماژوله نمیشود. اما دستگاههایی که فلوسوئیچ و فلوگلاتور دارند، روشن نخواهند شد.

محدودکننده جریان، آب قطعهای است که در مسیر آب سرد ورودی به پکیج، بین فلوسوئیچ و مبدل دو منظوره یا با مبدل ثانویه قرار میگیرد. این قطعه به منظور محدود کردن دبی آب سرد ورودی به مدل دو منظوره یا مبدل ثانویه طراحی شده است، چرا که فلوسوئیچ نمیتواند دبی را اندازهگیری کند. هدف از این محدودکننده، تنظیم دمای آبگرم بهداشتی است تا آب سرد نباشد. به عنوان مثال، در پکیجهای بوتان، محدودکننده جریان در سه رنگ مختلف تولید میشود.
رنگ سبز: دیبی ۷ لیتر بر دقیقه
رنگ آبی: دیبی ۱۰ لیتر بر دقیقه (مناسب برای پکیجهایی با ظرفیت تا ۲۴KW)
رنگ قرمز: دیبی ۱۲ لیتر بر دقیقه (مناسب برای پکیجهایی با ظرفیتهای ۲۸-۳۲ KW)
نکته: عدم وجود محدودکننده جریان میتواند باعث گرم نشدن کامل آبگرم بهداشتی شود. برای تست محدودکننده جریان، میتوان به کمک ليوان دیسنج، دیبی آب گرم بهداشتی خروجی از پکیج را اندازهگیری کرد.
بله، ابتدا باید در برد جامپر یا دیپ سوئیچ مربوطه را فعال کرد. به عنوان مثال، در پکیجهای بوتان، جامپر شماره یک (JP1) برای تغییر فلومتر به فلوسوئیچ در نظر گرفته شده است. سپس سیمهای Out و In فلومتر را مشخص کرده و سیمهای مربوطه را حذف کرده و به فلوسوئیچ متصل میکنیم.
خیر، زیرا در برد پکیجهای فلوسوئیچدار این پیشبینی نشده است.
بله میتوان. ابتدا باید دو سیمی که با اتصال کوتاه کردن آنها دستگاه روشن میشود را مشخص کرده، سپس آنها را به فلوسوئیچ متصل کنیم (در مدل ایرانرادیاتور سیمهای آبی و سفید).