
ترموستات دود یک کلید حرارتی از جنس بیمتال است. کلیدهای بیمتال از دو فلز غیر همجنس مانند مس و آهن (فولاد) یا مس و نیکل ساخته میشوند. ترموستات دود، یک کلید نرمال بسته (NC) است که در پکیجها و آبگرمکنهای بدون فن بر روی پره میانی کلاهک تعدیل نصب میشود.
اگر به هر دلیلی، مسیر خروجی دودکش مسدود شود و دود نتواند به فضای بیرون ساختمان هدایت شود، محصولات احتراق به داخل باز میگردند. در این شرایط، ترموستات دود که بر روی پره میانی کلاهک نصب شده، با برخورد دود به آن گرم میشود. این تغییر دما باعث میشود که ترموستات پس از حدود ۳۰ ثانیه عمل کرده و از حالت بسته خارج شود. در نتیجه، برد فرمان قطع مشعل را صادر میکند. دستگاه تا زمانی که ترموستات دود خنک نشود، روشن نخواهد شد. برای راهاندازی مجدد دستگاه، پس از سرد شدن ترموستات دود، لازم است دستگاه ریست شود. دمای عملکرد ترموستات دود، بستگی به نوع دستگاه و طراحی آن بین ۶۶ تا ۸۴ درجه سانتیگراد متغیر است.
برای نصب ترموستات دود بر روی پره میانی کلاهک تعدیل، از خمیر سیلیکون استفاده میشود. این خمیر به عنوان رسانای حرارتی عمل کرده و موجب افزایش سطح تماس بین بدنه ترموستات و کلاهک تعدیل میشود. در نتیجه عملکرد ترموستات دقیقتر میگردد. همچنین خمیر سیلیکون از پوسیدگی بدنه ترموستات دود جلوگیری میکند.
برای تست ترموستات دود، از آنجا که ترموستات دود در حالت عادی NC (نرمال بسته) است، باید با استفاده از مولتیمتر، دو پایه آن را تست کرده و صدای بوق یا بیزر را بشنوید تا صحت عملکرد آن تأیید شود.
اگر دستگاه روشن باشد و یکی از سیمهای ترموستات که برد به آن متصل است، از ترموستات جدا شود، باید دستگاه بلافاصله خاموش شود. همچنین، اگر مسیر دودکش عمداً مسدود شود، محصولات احتراق نمیتوانند خارج شوند و به داخل برمیگردند، در نتیجه دمای ترموستات بالا رفته و دستگاه خاموش میشود.

در برخی از پکیجهای بدون فن، به جای استفاده از ترموستات دود، از سنسور دود استفاده میشود. سنسور دود یک مقاومت از نوع PTC است. این نوع مقاومت، یک مقاومت متغیر است که تابعی از دما میباشد. در مقاومتهای PTC، دما و مقاومت رابطه مستقیم دارند؛ به این معنا که با افزایش دما، مقاومت PTC افزایش مییابد و عایق میشود. در صورتی که دما کاهش یابد، مقاومت کم شده و رسانا میشود.
سنسور دود PTC مشابه ترموستات دود بر روی پره میانی کلاهک تعدیل نصب میشود. لازم به ذکر است که تنها یکی از این دو قطعه، یعنی یا ترموستات دود و یا سنسور دود بر روی کلاهک تعدیل نصب میشود و هر دو قطعه به طور همزمان نصب نمیشوند.
در صورت پس زدن دود، دما در کلاهک تعدیل افزایش مییابد که در نتیجه مقاومت سنسور نیز افزایش مییابد و به حالت عایق در میآید. این امر موجب قطع جریان برق میشود. زمانی که مسیر دودکش باز میشود و محصولات احتراق از مسیر دودکش خارج میشوند، دمای کلاهک و سنسور بر روی آن کاهش مییابد و مقاومت کاهش یافته و به حالت رسانا در میآید. در نتیجه، مدار برق وصل میشود.
۱) خرابی سنسور دود:
• در صورتی که سنسور دود خراب شود و مقاومت ثابت بماند، دو حالت ممکن است رخ دهد:
o حالت اول: سنسور در مقاومت بالا ثابت میماند و عایق میشود. در این صورت مدار برقی آن همواره قطع است و اگر دودکش باز باشد، پکیج روشن نمیشود.
o حالت دوم: سنسور در مقاومت پایین ثابت میماند و در حالت رسانا قرار میگیرد. در این صورت مدار برقی آن همواره وصل است و اگر مسیر دودکش بسته شود، پکیج ایمنی ندارد.
۲) خرابی برد و قطعی سیمها:
• خرابی برد یا قطعی سیمها میتواند باعث عدم کارکرد صحیح سنسور دود شود.